Η εξέλιξη των «έξυπνων» πόλεων, ή ακόμα και η κατάταξη ενός Δήμου σε αυτή την κατηγορία, προϋποθέτει, αυτονόητα, την αξιοποίηση της τεχνολογίας. Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, η βιώσιμη πόλη του αύριο σχεδιάζεται με τα ψηφιακά εργαλεία του σήμερα.

«Έξυπνος» Δήμος σημαίνει και πράσινος Δήμος. Σε μια πιο απλή διατύπωση, αυτό μπορεί π.χ. να ερμηνεύεται στην πράξη με τη χρήση λιγότερου χαρτιού, λιγότερες άσκοπες μετακινήσεις, καθαρότερο περιβάλλον κ.ά. Με την τεχνολογία να μην αποτελεί, παράλληλα, πολυτέλεια για την τοπική αυτοδιοίκηση και εν τέλει να γίνεται το «όχημα» για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Με διαφάνεια στη διοίκηση, με ευκολότερη εξυπηρέτηση του πολίτη. Με επένδυση σε δίκτυα, συλλογή data και αισθητήρες, για να «αναπνεύσει» μια πόλη, να μειωθεί το ενεργειακό της αποτύπωμα και πόσα άλλα.

Σε πρόσφατο πάνελ της έκθεσης Attica Green Expo 2026, ο πρόεδρος του Pleiades Innovation Ecosystem (οικοσύστημα του ομίλου Quest και της εταιρείας πληροφορικής Uni Systems), Αντώνης Κασσάνο, ανέλυσε πλήθος θεμάτων, με επίκεντρο την επιτάχυνση της μετάβασης των Δήμων της Ελλάδας σε πιο «έξυπνα» και ανθεκτικά αστικά μοντέλα, όπως έγραψε το newmoney. Όμως εξ ίσου σημαντικά θεωρούνται και τα όσα αποκάλυψαν οι τοπικοί άρχοντες συγκεκριμένων περιοχών της χώρας στην ίδια συζήτηση, με αακριβή παραδείγματα.

Ψηφιακός βοηθός, StudentX, droneport

Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου, Γιάννης Φωστηρόπουλος, ανέδειξε το Κέντρο Καινοτομίας ως το βασικό στοιχείο που συνδέει την πόλη με το ευρύτερο οικοσύστημα καινοτομίας. Τόνισε ότι ο Δήμος αναπτύσσει ήδη σημαντικές καινοτόμες λύσεις, οι οποίες όμως πρέπει να έχουν πάντα επίκεντρο τον άνθρωπο και τις πραγματικές ανάγκες του πολίτη.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τον ψηφιακό βοηθό της πόλης, ένα bot που δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να επικοινωνούν και να εξυπηρετούνται ακόμη και εκτός εργάσιμων ωρών και ημερών. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δείχνει πώς η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει την προσβασιμότητα, την ταχύτητα εξυπηρέτησης και τη σχέση του δημότη με τον Δήμο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στο έργο της πλατφόρμας StudentX, το οποίο υλοποιείται μέσα από το οικοσύστημα των Πλειάδων και εφαρμόζεται πιλοτικά σε λύκεια του Δήμου. Ο Δήμαρχος υπογράμμισε τη σημασία της συμμετοχής της πόλης σε δράσεις που αφορούν τον επαγγελματικό προσανατολισμό, την έμπνευση των παιδιών και την υποστήριξη της καθημερινής μαθησιακής διαδικασίας. Επισήμανε, ταυτόχρονα, ότι τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να επεκταθούν και σε άλλες εκπαιδευτικές και κοινωνικές δράσεις.

Αναφέρθηκε επίσης στη δημιουργία του πρώτου διαδημοτικού droneport, ως ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία αλλά και σημαντικές προκλήσεις. Το έργο αυτό αναδεικνύει ζητήματα όπως οι πιστοποιήσεις, οι αδειοδοτήσεις, οι χρηματοδοτήσεις, η συνεργασία με την αγορά και η ανάγκη ενεργοποίησης των υπηρεσιακών στελεχών του Δήμου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των Πλειάδων είναι καταλυτικός, καθώς λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ Δήμου, αγοράς, τεχνολογικών φορέων και ευρύτερου οικοσυστήματος.

Ένα droneport (αερολιμένας/σταθμός drones) είναι μια εξειδικευμένη εγκατάσταση σχεδιασμένη για την απογείωση, προσγείωση, τη φόρτιση ή τον ανεφοδιασμό και τη συντήρηση μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (drones).

Υπενθυμίζεται, ότι το PalaioFaliro.Lab, το πρώτο τοπικό εργαστήριο καινοτομίας στην Αττική, ιδρύθηκε με επιδίωξη να λειτουργεί ως κόμβος συνεργασίας μεταξύ Δήμου, πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και πολιτών, με στόχο την ανάπτυξη έξυπνων και βιώσιμων λύσεων στους τομείς της υγείας, της κινητικότητας, της ενέργειας, της ψηφιακής διακυβέρνησης και της πολιτικής προστασίας.

Net Zero Cities και event STEM

Σε άλλα ζητήματα, ο Δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος επικεντρώθηκε στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που δημιουργεί η πορεία της πόλης προς την κλιματική ουδετερότητα και τη συμμετοχή της στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για Net Zero Cities. Ανέδειξε τα σημαντικά βήματα που έχει κάνει ο Δήμος στον τομέα της καινοτομίας, καθώς και τη σταθερή προσπάθεια να μετατραπεί η Καλαμάτα σε πόλη που λαμβάνει αποφάσεις με βάση δεδομένα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο μεγάλο ετήσιο event STEM και καινοτομίας που διοργανώνει ο Δήμος Καλαμάτας με πολύ μεγάλη επιτυχία. Το event αυτό λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την εκπαίδευση, την τεχνολογία και την καλλιέργεια κουλτούρας καινοτομίας στους νέους.

Παράλληλα, ο Δήμαρχος αναφέρθηκε στο έργο του Ψηφιακού Διδύμου της πόλης, μέσα από το οποίο συλλέγονται και αξιοποιούνται δεδομένα για ενεργειακές καταναλώσεις, περιβαλλοντικούς δείκτες και άλλες λειτουργίες του Δήμου. Τα δεδομένα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία μοντέλων πρόβλεψης, την παρακολούθηση κρίσιμων δεικτών και την υποστήριξη καλύτερων αποφάσεων.

Το βασικό μήνυμα της τοποθέτησής του ήταν ότι μια «έξυπνη» πόλη δεν είναι απλώς μια πόλη που χρησιμοποιεί τεχνολογία. Είναι μια πόλη που αξιοποιεί τα δεδομένα, τη γνώση και τη συνεργασία για να λειτουργεί προς όφελος του πολίτη.

GR-eco Island και το έργο BVLOS

Σειρά πήραν δυο νησιά. Ο Αντιδήμαρχος του Δήμου Χάλκης Βασίλης Ρουσσάκης, ανέδειξε τις ιδιαίτερες προκλήσεις ενός μικρού νησιωτικού Δήμου, ο οποίος έχει περίπου 200 μόνιμους κατοίκους, αλλά κατά τη θερινή περίοδο μπορεί να φτάσει τους 2.000 κατοίκους και επισκέπτες.

Κεντρικός στόχος του Δήμου είναι, μέσα από την ενεργειακή κοινότητα και τις σχετικές δράσεις, να μειωθεί ουσιαστικά το ενεργειακό κόστος για τους πολίτες. Σε αυτή την κατεύθυνση, έργα που σχετίζονται με την ηλεκτροκίνηση, τη βελτιωμένη διαχείριση απορριμμάτων και την αξιοποίηση συνεργειών μέσα από το οικοσύστημα των Πλειάδων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Η Χάλκη, ως το πρώτο GR-eco Island, αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς ένας μικρός Δήμος μπορεί, μέσα από στοχευμένες συνεργασίες και καινοτόμα έργα, να μεγιστοποιήσει τα οφέλη για τους κατοίκους του, να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα και να λειτουργήσει ως πρότυπο βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης.

Ο Δήμαρχος Κω, Θεοδόσης Νικηταράς, ανέδειξε δύο βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Δήμος και στις οποίες η συνεργασία με τις Πλειάδες μπορεί να προσφέρει ουσιαστική αξία. Η πρώτη αφορά τον τουρισμό. Ο Δήμος δέχεται κάθε χρόνο πολύ μεγάλο αριθμό επισκεπτών, πολλοί από τους οποίους παραμένουν κυρίως εντός των ξενοδοχειακών μονάδων, ιδιαίτερα λόγω του μοντέλου all-inclusive. Στόχος του Δήμου είναι να δημιουργήσει, μέσα από καινοτόμες εφαρμογές, δράσεις, συμπράξεις και νέες εμπειρίες, τις συνθήκες ώστε οι επισκέπτες να βγουν στην πόλη, να γνωρίσουν την τοπική αγορά, να καταναλώσουν τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες και να ενισχύσουν την τοπική οικονομία.

Η δεύτερη βασική προτεραιότητα αφορά την πολιτική προστασία. Σε συνέχεια του επιτυχημένου πιλοτικού έργου BVLOS (Beyond Visual Line of Sight) μεταξύ Κω και Ψέριμου, ο Δήμος επιδιώκει να ενισχύσει τις δράσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει σε συνεργασία με τις Πλειάδες και να δημιουργήσει ένα τοπικό οικοσύστημα πολιτικής προστασίας, με έμφαση στην πρόληψη, ιδιαίτερα σε σχέση με τον κίνδυνο πυρκαγιών.

Το οικοσύστημα αυτό πρέπει να είναι συμμετοχικό, συνεργατικό και φιλικό προς την τοπική κοινωνία. Μέσα από την υποστήριξη των Πλειάδων, ο Δήμος στοχεύει να ενισχύσει την ικανότητά του να προλαμβάνει κινδύνους, να αξιοποιεί τεχνολογικά εργαλεία και να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Συνεργασίες, κουλτούρα, δεδομένα

Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης είναι ότι οι έξυπνες και βιώσιμες πόλεις δεν χτίζονται μόνο με τεχνολογία. Χτίζονται με συνεργασίες, κουλτούρα, δεδομένα, συμμετοχή των πολιτών και ουσιαστική σύνδεση της πόλης με την αγορά και την έρευνα.

Τα Κέντρα Καινοτομίας και το οικοσύστημα των Πλειάδων μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης αυτής της μετάβασης, βοηθώντας τους Δήμους να περάσουν από την αποσπασματική υιοθέτηση τεχνολογιών σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο αστικής καινοτομίας, όπου κάθε λύση σχεδιάζεται με επίκεντρο τον άνθρωπο, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη.