Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν κλείνουν με το Ιράν, αντίθετα φαίνεται να ανοίγουν νέους και πιο επικίνδυνους γεωπολιτικούς φακέλους.

Μάλιστα, στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία προβάλλει ολοένα και περισσότερο ως ο επόμενος κρίσιμος παράγοντας αντιπαράθεσης.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί στην πρώτη γραμμή μιας σύγκρουσης που δεν ελέγχει, αλλά θα κληθεί να διαχειριστεί τις συνέπειές της.

Και όσα επισημαίνει ο γνωστός Ισραηλινός αναλυτής Shay Gal φωτίζουν ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα…
Ειδικότερα, αρχής γενομένης από το Ιράν, ο Gal επισημαίνει πως τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά στη Μέση Ανατολή αν η κουρδική εκστρατεία, προετοιμασμένη και εγκεκριμένη, δεν ακυρωνόταν.

Όπως επισημαίνει, «το Ισραήλ είχε διαρρήξει το ιρανικό σύστημα: η διοίκηση είχε εκτεθεί, το βάθος είχε πληγεί, η αυτοπεποίθηση είχε κλονιστεί, και η διαπερατότητά του είχε αποδειχθεί στους Ιρανούς και στους πληρεξουσίους του.

Η αμερικανική ισχύς πρόσθεσε εμβέλεια.

Ο Trump και ο Netanyahu μιλούσαν με όρους μέγιστης κλιμάκωσης, γιατί ο στόχος ήταν η αλλαγή καθεστώτος και όχι μια ακόμη συναλλαγή που θα διαλυόταν σε διπλωματική ομίχλη.
Όμως τα αεροσκάφη δεν μπορούν να εισέλθουν σε έναν συνοριακό αστυνομικό σταθμό, να κρατήσουν έναν δρόμο, να υψώσουν μια σημαία ή να δείξουν σε έναν φοβισμένο πληθυσμό ότι το κράτος έχει υποχωρήσει.

Το χερσαίο μέτωπο είχε όνομα: οι Κούρδοι.
Επί χρόνια, οι κουρδικές δυνάμεις του Ιράν είχαν οικοδομήσει ένα σχέδιο πολέμου χωρίς κράτος: κόμματα, μαχητές, έδαφος, τοπικά δίκτυα, δίαυλοι πληροφοριών, όπλα, εκπαίδευση, επικοινωνίες, αρχεία στόχων, ηγεσία εξορίας, υπόγειες επαφές και μια εθνική μνήμη εξέγερσης.

Το σχέδιό τους ήταν απλό στη σύλληψη, απαιτητικό στην εκτέλεση: να ανοίξουν μια δυτική ρωγμή ενώ το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδομούσαν από αέρος τη στρατιωτική και πληροφοριακή αρχιτεκτονική του καθεστώτος.
Να καταλάβουν ή να αποσταθεροποιήσουν βασικές συνοριακές πόλεις.
Να διασπάσουν την προσοχή των Φρουρών της Επανάστασης.

Να επιφέρουν από το Ιρανικό Κουρδιστάν το πρώτο ρήγμα στο ιρανικό καθεστώς.
Να δώσουν στις ιρανικές αντιπολιτευτικές δυνάμεις αυτό που ποτέ δεν είχαν: έδαφος, ορμή και απόδειξη.

Οι Osnaviyeh, Piranshahr, Mahabad και Sanadja ήταν πυροκροτητές.
Μόλις μια πόλη σταματούσε να υπακούει στην Τεχεράνη, το ερώτημα θα μετατοπιζόταν από το αν το Ιράν είχε πληγεί στο αν η Ισλαμική Δημοκρατία εξακολουθούσε να κυβερνά.
Το Ισραήλ θα αναγνώριζε τη δομή: οργάνωση πριν από την αναγνώριση, διοίκηση πριν από τη νομιμοποίηση, πειθαρχία πριν από την άδεια• ένα κράτος που χτίζεται πριν οι διπλωμάτες συμφωνήσουν να το ονομάσουν».Φοβόταν και η ΤουρκίαΣύμφωνα με τον Shay Gal, «η Τεχεράνη φοβόταν την εξέγερση• η Άγκυρα το ίδιο.
Ο Erdogan καταλάβαινε αυτό που η Ουάσιγκτον δεν είχε αποτιμήσει: αν οι κουρδικές δυνάμεις του Ιράν περνούσαν τα σύνορα υπό ισραηλινή και αμερικανική αεροπορική κάλυψη, η επιχείρηση δεν θα παρέμενε ιρανική υπόθεση.
Θα αντηχούσε στο Ιράκ, τη Συρία και την ίδια την Τουρκία.
Θα αποδείκνυε ότι μια κουρδική ένοπλη οργάνωση, όταν συνδυαστεί με πληροφορίες, αεροπορική ισχύ και πολιτικό συγχρονισμό, μπορεί να ανασχεδιάσει ένα κράτος.
Η Τουρκία ανέχεται ό,τι καταγγέλλει.
Απορροφά ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν ενώ διατηρεί το εμπόριο μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, καταδικάζει την αστάθεια ενώ τη χρησιμοποιεί, και βρίσκεται στο ΝΑΤΟ ενώ εργάζεται ενάντια στα στρατηγικά συμφέροντα μελών του ΝΑΤΟ.

Ο Trump είδε το άνοιγμα. Έδωσε στους Κούρδους το σήμα να προετοιμαστούν για κίνηση.
Οι Κούρδοι ηγέτες κατάλαβαν ότι η Ουάσιγκτον είχε περάσει στην ενεργοποίηση.

Η Ουάσιγκτον πίεσε την ιρακινή κουρδική ηγεσία να επιλέξει.
Οι ιρανικές κουρδικές δυνάμεις διάβασαν τη στιγμή: ο αεροπορικός πόλεμος είχε ανοίξει μια πόρτα κλειδωμένη για δεκαετίες.
Η Άγκυρα μετέφερε την πίεση μέσω Erbil, Βαγδάτης, Ουάσιγκτον και Doha.
Στο Erbil, η συνέπεια ήταν το μήνυμα.
Οποιαδήποτε εμπλοκή των Κούρδων του Ιράκ στο ιρανικό μέτωπο θα είχε μια «επόμενη μέρα» με την Τουρκία.

Συνοριακές διελεύσεις, εμπόριο, σύνδεσμοι πληροφοριών, εναέριος χώρος, συντονισμός ασφαλείας, τουρκική στρατιωτική πίεση στο βόρειο Ιράκ ήταν οι προειδοποιήσεις.
Στη Βαγδάτη, η Άγκυρα είχε έτοιμη τη γλώσσα: κυριαρχία, διάχυση σύγκρουσης, παράνομες ένοπλες ομάδες, περιφερειακή αποσταθεροποίηση, κουρδικός αυτονομισμός και ιρανικός κατακερματισμός.
Η Βαγδάτη έπρεπε να καταστήσει το σχέδιο διπλωματικά εκρηκτικό πριν γίνει επιχειρησιακό.
Στην Ουάσινγκτον, ο Erdoğan ενσωμάτωσε την Τουρκία σε κάθε παράγραφο του υπομνήματος κινδύνου». Τουρκικό vetoΤο κουρδικό μέτωπο έπαψε να είναι όπλο κατά της Τεχεράνης και έγινε τουρκικό βέτο: μια αλυσιδωτή εξέλιξη μέσω Ιράκ, Συρίας και Τουρκίας, με ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ να υποχρεώνεται να αντιδράσει, λέει ο Ισραηλινός αναλυτής και συνεχίζει: «Παρουσίασε την επιχείρηση ως αμερικανική απόφαση να ανοίξουν όλα τα κουρδικά αρχεία στην περιοχή υπό ισραηλινή αεροπορική κάλυψη.
Στη Doha, το veto βρήκε το λεξιλόγιό του: αυτοσυγκράτηση, σταθερότητα, δίαυλοι, συνεννοήσεις, αποκλιμάκωση και προεδρικός έλεγχος.

Το Κατάρ μετέτρεψε την υποχώρηση σε διαχείριση και επέτρεψε στον Trump να αποσυρθεί από το κουρδικό μέτωπο χωρίς να παραδεχτεί ότι ο Erdoğan τον είχε σταματήσει.
Ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ μετέτρεψε την έκθεση του Ιράν σε περιορισμό της Ουάσινγκτον.
Ο Erdoğan βρήκε το αδύναμο σημείο του Trump: διοίκηση χωρίς επιμέλεια, πλήγμα χωρίς την επόμενη μέρα, γλώσσα παράδοσης χωρίς ιδιοκτησία, έξοδο χωρίς κουρδικό πόλεμο που να εκτείνεται σε Ιράν, Ιράκ, Συρία και Τουρκία.
Παρέκαμψε το δόγμα και εκμεταλλεύτηκε την επιθυμία.
Η κουρδική επιχείρηση πέθανε με την κουρδική προετοιμασία άθικτη, την ισραηλινή εμβέλεια διαθέσιμη και την ιρανική ευαλωτότητα εκτεθειμένη.
Η Τουρκία έδειξε στον Trump το κόστος πριν οι Κούρδοι μπορέσουν να δείξουν στον κόσμο την κατάρρευση του Ιράν.

Ο πόλεμος κράτησε τα αεροσκάφη του και έχασε τη μόχλευσή του.
Η αντιστροφή μετέτρεψε την ένοπλη πίεση στο Ιράν σε διαπραγματεύσεις, παγώματα, συνεννοήσεις, επιθεωρητές, περιφερειακή σταθερότητα και προεδρική διακριτική ευχέρεια.
Η εκστρατεία έγινε διαχείριση τραυματισμένου καθεστώτος.
Το στρατιωτικό σοκ έγινε διπλωματικό εργαλείο πίεσης. Η ιρανική αντιπολίτευση έχασε μια δίοδο. Η Τεχεράνη κέρδισε χρόνο.

Η Τουρκία είναι ένας ανεξάρτητος στρατηγικός δρων που οπλοποιεί τις δομές συμμαχιών εναντίον των εταίρων της: εμπορικές οδοί, μεταναστευτικές ροές, ενέργεια, εναέριος χώρος, λιμένες, διασπορές, ισλαμιστικά δίκτυα και διπλωματική πρόσβαση.
Ο Erdoğan δεν κέρδισε μια μάχη στο πεδίο. Την ακύρωσε.

Προτίμησε την επιβίωση ενός καθεστώτος εχθρικού προς το Ισραήλ, απειλητικού για τον Περσικό Κόλπο και επικίνδυνου για την Ευρώπη, αντί για την επιτυχία ενός κουρδικού προηγουμένου».
Αλλά η Ιερουσαλήμ γνωρίζει πλέον, χωρίς μετάφραση, πού βρίσκονται οι τουρκικές προτεραιότητες.
Για την Τουρκία του Erdoğan, η κουρδική ενδυνάμωση είναι η αδυναμία του καθεστώτος.

Η Ιερουσαλήμ συνεργάζεται με Κούρδους στο Ιράν, το Ιράκ, τη Συρία και την Τουρκία.
Πρέπει να κάνει περισσότερα. Αλλά κατανοεί τον φάκελο: τέσσερις κουρδικές πτέρυγες, άδικα κρατούμενες από τέσσερα κράτη, μπορούν να ενωθούν. Η απόσχισή τους δεν είναι φαντασία. Είναι φάκελος της επόμενης δεκαετίας.
Η Αμερική παραμένει ο ισχυρότερος σύμμαχος του Ισραήλ.
Υπό τον Trump, το πρόβλημα δεν είναι η αμερικανική ισχύς. Είναι η αμερικανική επιμέλεια της απόφασης.
Ένα «πράσινο φως» που μπορεί να αποσυρθεί την ώρα της εκτέλεσης είναι ένα βέτο μεταμφιεσμένο.
Ο Trump μπορεί να πλήξει, να απειλήσει, να κινήσει αγορές, αεροπλανοφόρα και πρωτεύουσες, και στη συνέχεια να αναστρέψει όταν η τελευταία κλήση αλλάζει το δωμάτιο.
Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι αστάθεια με αεροπλανοφόρα.
Η ευγνωμοσύνη δεν είναι δόγμα».O επόμενος φάκελοςΟ πόλεμος στο Ιράν πλέον διαμορφώνει τον ισραηλινό σχεδιασμό για τον επόμενο φάκελο: την Τουρκία.

Έχει φύγει από την αίθουσα σεμιναρίων και έχει εισέλθει στο επαγγελματικό αίμα: επιχειρησιακός σχεδιασμός, διπλωματία, νομική προετοιμασία, πληροφορίες, αμυντική βιομηχανία και στρατηγική πολιτική.
Η τουρκική πρόκληση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσω αμερικανικών δομών έγκρισης.

Το Ισραήλ χτίζει πλεονασμό. Όχι συνθήματα. Ικανότητες.

Ανεξάρτητο βάθος πληροφοριών. Αντοχή πυρομαχικών. Συνέχεια αεράμυνας. Ναυτική επίγνωση.
Νομικοί φάκελοι έτοιμοι πριν την κρίση. Διπλωματική προεργασία πριν την κλιμάκωση. Βιομηχανική ανθεκτικότητα.

Εναλλακτικές οδοί. Ευρωπαϊκός συντονισμός. Μεσογειακές συνεργασίες.
Σιωπηρές συνεννοήσεις με κράτη που γνωρίζουν ακριβώς τι χτίζει, χρηματοδοτεί, φιλοξενεί, απειλεί και αρνείται ο Erdoğan.
Στόχος είναι η απεξάρτηση από ένα μοναδικό εξωτερικό veto ή από την τελική άδεια της Ουάσιγκτον.
Η Τουρκία πολεμά σε πολλά επίπεδα: αεροσκάφη, drones, πλοία, πύραυλοι, βάσεις, νομικός πόλεμος, θρησκευτικά δίκτυα, πολιτικό Ισλάμ, πίεση από τη διασπορά, οικονομική επιρροή, διαδικασίες του NATO, πρόσβαση στον εναέριο χώρο, λιμάνια, ενεργειακές οδεύσεις, πίεση μέσω ΜΜΕ και διπλωματική ασάφεια.
Μετατρέπει τους πολιτικούς διαδρόμους σε μοχλούς ισχύος και τις δομές συμμαχιών σε ασπίδες.

Το Ισραήλ απαντά στην Τουρκία με τον ίδιο πολυεπίπεδο τρόπο. Όχι συμμετρικά. Έξυπνα.
Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν είναι ο ευρωπαϊκός «διάδρομος ευγενείας» του Ισραήλ.
Είναι το στρατηγικό του βάθος στην ανατολική Μεσόγειο.
Απέναντι στην Τουρκία, το δίκαιο, η νομιμοποίηση, η αμυντική βιομηχανία, τα λιμάνια, ο εναέριος χώρος και η ενέργεια γίνονται επιχειρησιακά εργαλεία.
Δεν είναι ξεχωριστά αρχεία, είναι ελευθερία κινήσεων.
Η Ευρώπη είναι διαφορετικό πεδίο: περιορισμένο, αργό, ηθικολογικό και συχνά υποδυναμικό, αλλά ακόμη χρήσιμο.

Η Αθήνα και η Λευκωσία κατανοούν την Τουρκία. Το Παρίσι κατανοεί την ισχύ.
Η Ρώμη κατανοεί τη Μεσόγειο. Οι Βρυξέλλες κατανοούν ότι η έκθεση γίνεται αντιληπτή.

Η Ευρώπη μαθαίνει, αργά, ότι το δίκαιο χωρίς ισχύ γίνεται σχολιασμός.

Το μάθημα του Ισραήλ είναι η κυριαρχία στο σημείο λήψης απόφασης: συμμαχίες, η Ουάσιγκτον και η Ευρώπη έχουν σημασία• κανείς όμως δεν κατέχει την απόφαση.
Το σημείο λήψης απόφασης επιστρέφει στην Ιερουσαλήμ, καταλήγει ο Shay Gal.
Η Αθήνα και η Λευκωσία τι σκέφτονται για όλα αυτά; διερωτόμαστε εμείς.