Το Chat Control πέρασε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η προσπάθεια απόρριψης της ρύθμισης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία. Παρότι η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών τάχθηκε κατά της πρότασης, δεν επιτεύχθηκε ο αριθμός των 361 ψήφων που απαιτούνταν για να μπλοκαριστεί, με αποτέλεσμα να ανοίγει ο δρόμος για την επιστροφή της σάρωσης ιδιωτικών μηνυμάτων από τεχνολογικές εταιρείες.

Το μέτρο παρουσιάζεται από την ΕΕ ως εργαλείο προστασίας των παιδιών, όμως προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς οδηγεί σε γενικευμένο έλεγχο των προσωπικών επικοινωνιών των πολιτών και απειλεί την κρυπτογράφηση.

Επιστρέφει η σάρωση ιδιωτικών συνομιλιών

Το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ προχώρησε στην επαναφορά της δυνατότητας εθελοντικής σάρωσης ιδιωτικών μηνυμάτων από εταιρείες τεχνολογίας, μετά το αδιέξοδο που είχε προκύψει στις διαπραγματεύσεις για το Chat Control 2.0.

Η νέα ρύθμιση ουσιαστικά επαναφέρει το προηγούμενο καθεστώς που ίσχυε από το 2021 μέσω του Chat Control 1.0, το οποίο επέτρεπε στους παρόχους υπηρεσιών να ελέγχουν εθελοντικά ιδιωτικές συνομιλίες με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και συστημάτων αντιπαραβολής hash.

Στόχος αυτών των ελέγχων ήταν ο εντοπισμός υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, αλλά και μοτίβων grooming.

Πέρασε παρά την απόρριψη από την πλειοψηφία των ευρωβουλευτών

Η διαδικασία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρέθηκε στο επίκεντρο αντιδράσεων, καθώς η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών τάχθηκε κατά της πρότασης.

Ωστόσο, για την απόρριψη της θέσης του Συμβουλίου απαιτούνταν απόλυτη πλειοψηφία, δηλαδή τουλάχιστον 361 ψήφοι. Ο απαιτούμενος αριθμός δεν συγκεντρώθηκε, με αποτέλεσμα η ρύθμιση να συνεχίσει την πορεία εφαρμογής της.

Η εξέλιξη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με όσους αντιτίθενται στο μέτρο να κάνουν λόγο για μια «μαύρη ημέρα» για την ελευθερία και τα ψηφιακά δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών.

Καταγγελίες για παρακολούθηση με πρόσχημα την προστασία των παιδιών

Οι αντιδράσεις επικεντρώνονται στο γεγονός ότι η νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα σε εταιρείες όπως η Meta, η Google και η Microsoft να πραγματοποιούν αυτόματες σαρώσεις σε ιδιωτικά μηνύματα, φωτογραφίες, βίντεο και συνομιλίες.

Το βασικό επιχείρημα κατά του μέτρου είναι ότι η προστασία των παιδιών χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την εγκαθίδρυση ενός συστήματος μαζικού ελέγχου των επικοινωνιών.

Στο στόχαστρο βρίσκεται κυρίως η επίδραση που μπορεί να έχει η ρύθμιση στην κρυπτογράφηση εφαρμογών όπως το Signal, το WhatsApp και το iMessage, καθώς οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η δυνατότητα σάρωσης περιεχομένου ουσιαστικά σημαίνει το τέλος της πραγματικά ιδιωτικής επικοινωνίας.

Η επαναφορά μετά την προηγούμενη αποτυχία

Η νέα προσπάθεια έρχεται λίγους μήνες μετά την οριακή απόρριψη αντίστοιχης πρότασης τον Μάρτιο, όταν η ψηφοφορία είχε καταλήξει με 307 ψήφους κατά και 306 υπέρ.

Παρά το αποτέλεσμα εκείνο, η διαδικασία επανήλθε, με το Συμβούλιο να προωθεί νέα νομοθετική πρόταση μετά τη λήξη της προηγούμενης εξαίρεσης στις 3 Απριλίου.

Η εξαίρεση από την οδηγία e-Privacy επέτρεπε μέχρι τότε στους παρόχους να πραγματοποιούν εθελοντικές σαρώσεις, όμως μετά τη λήξη της χρειάστηκε νέα νομική βάση.

Αντιδράσεις για τη διαδικασία

Έντονη κριτική προκάλεσε και ο χρόνος επαναφοράς της ρύθμισης, καθώς η διαδικασία προωθήθηκε λίγο πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η κατεπείγουσα διαδικασία, όπως καταγγέλλεται, περιορίζει τον χρόνο αντίδρασης των ευρωβουλευτών, ενώ η απαίτηση της απόλυτης πλειοψηφίας δυσκολεύει την απόρριψη της πρότασης.

Οι αντιδράσεις κάνουν λόγο για προσπάθεια παράκαμψης των δημοκρατικών ελέγχων και για επαναφορά μιας ρύθμισης που είχε ήδη συναντήσει σημαντικές αντιστάσεις.

Οι διαβεβαιώσεις της ΕΕ

Το Συμβούλιο της ΕΕ υποστηρίζει ότι το μέτρο δεν αποτελεί γενικευμένη παρακολούθηση, αλλά στοχευμένο εργαλείο για τον εντοπισμό θυμάτων και την αντιμετώπιση της διάδοσης παράνομου υλικού.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι τα δεδομένα από τις σαρώσεις θα διαγράφονται εντός 12 μηνών, εκτός εάν προκύψει επιβεβαιωμένη συγκεκριμένη υποψία.

Ωστόσο, η αντίθετη πλευρά επιμένει ότι η δημιουργία ενός μηχανισμού ελέγχου ιδιωτικών επικοινωνιών δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών στην Ευρώπη.