Σε θρίλερ για γερά νεύρα εξελίσσεται η παρασκηνιακή προσπάθεια της Τουρκίας να απεγκλωβιστεί από τις αμερικανικές κυρώσεις, με τη Ρωσία να ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι κρατά το «κλειδί» των εξελίξεων. Παρά τα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου που φέρουν την κυβέρνηση του Recep Tayyip Erdogan να έχει ήδη συμφωνήσει την παραχώρηση των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 σε χώρες του Περσικού Κόλπου –με απώτερο στόχο την επιστροφή της στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35– η Μόσχα υπενθυμίζει με νόημα τους απαράβατους κανόνες της διεθνούς αγοράς όπλων.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov, να χαρακτηρίζει το ζήτημα «εξαιρετικά ευαίσθητο» και τη ρωσική πλευρά να προτάσσει το νομικό ανάχωμα του «πιστοποιητικού τελικού χρήστη», καθίσταται σαφές ότι οποιαδήποτε τουρκική κίνηση χωρίς τη ρητή έγκριση της Ρωσίας είναι πρακτικά αδύνατη.
Ο… πάγος από Ρωσία στα σχέδια για τους S-400
Οι ρωσοτουρκικές επαφές για το θέμα βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με τη Μόσχα να παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της Άγκυρας. Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων για το αν η Τουρκία έχει ζητήσει επίσημα άδεια μεταπώλησης, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου απέφυγε να ανοίξει πλήρως τα χαρτιά του, επιβεβαιώνοντας ωστόσο τη λεπτότητα των χειρισμών: «Αυτό το θέμα εμπίπτει στον τομέα των εξαιρετικά ευαίσθητων ζητημάτων. Είχαμε επαφές με την τουρκική πλευρά για το θέμα αυτό και θα τις συνεχίσουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος του προέδρου, Vladimir Putin.
Η ρωσική πλευρά εμφανίζεται απόλυτα οχυρωμένη πίσω από τους διεθνείς κανόνες εμπορίου όπλων. Οποιαδήποτε μεταβίβαση των S-400 σε τρίτο κράτος προσκρούει στο απαράβατο πιστοποιητικό τελικού χρήστη (end-user certificate), το οποίο απαγορεύει ρητά στην Άγκυρα να παραχωρήσει το αμυντικό υλικό χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του προμηθευτή – δηλαδή της Μόσχας.
Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία απέκτησε τέσσερις μεραρχίες του υπερσύγχρονου συστήματος αεράμυνας S-400 από τη Ρωσία το 2017, έναντι 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με το συμβόλαιο να ολοκληρώνεται πλήρως το 2019.
Η κίνηση αυτή της Άγκυρας είχε προκαλέσει την οργισμένη αντίδραση της Ουάσιγκτον, η οποία απέκλεισε την Τουρκία από το πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 και της επέβαλε αυστηρές κυρώσεις μέσω του νόμου CAATSA. Πλέον, η τουρκική διπλωματία αναζητά απεγνωσμένα μια «νομική φόρμουλα» για να ικανοποιήσει τις αμερικανικές απαιτήσεις, συνειδητοποιώντας ωστόσο ότι ο δρόμος για την Ουάσιγκτον περνάει υποχρεωτικά από την έγκριση του Κρεμλίνου.
Το… κρυφό deal του Erdogan για τους S-400
Η τουρκική εφημερίδα Hurriyet αποκάλυψε ότι η Τουρκία βρήκε τη «χρυσή γέφυρα» που ζητούσαν οι ΗΠΑ για να την επαναφέρουν στο πρόγραμμα για τα F-35, συμφωνώντας να πουλήσει τους S-400 στο «φιλικό» Κατάρ, μια χώρα-κλειδί που αποτελεί ταυτόχρονα στρατηγικό σύμμαχο των ΗΠΑ εκτός ΝΑΤΟ.
O αρθρογράφος της Hurriyet, Abdulkadir Selvi, αποκαλύπτει ότι οι τελευταίες τεχνικές λεπτομέρειες της συμφωνίας διευθετήθηκαν αργά το βράδυ της Πέμπτης (9/7/2026), ενώ οι σχετικές ανακοινώσεις αναμένονται εντός της ημέρας.
«Ίσως δεν πρέπει να ρωτάμε “τι θα γίνουν οι S-400”, αλλά “τι έγιναν οι S-400”.
Και αυτό γιατί ο πρόεδρος Erdogan, απαντώντας σε ερώτηση για τους S-400, δήλωσε: “Συνεχίστε να μας παρακολουθείτε». Μετά τη δήλωση του Trump ότι “οι κυρώσεις CAATSA θα αρθούν“, το θέμα των S-400 ήρθε ξανά στην επικαιρότητα. Διότι, όταν αγοράστηκαν οι S-400, επιβλήθηκαν οι κυρώσεις CAATSA.
Αν πρόκειται να αρθούν οι κυρώσεις CAATSA, τι θα γίνουν οι S-400; Ή μάλλον, τι έγιναν; Γνωρίζουμε ότι το προσωπικό που θα χρησιμοποιήσει τους S-400 εκπαιδεύτηκε στη Ρωσία. Γνωρίζουμε ότι οι S-400 μπορούν να ενεργοποιηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα ανά πάσα στιγμή, αλλά δεν έχουμε πληροφορίες για την τύχη τους. Γι’ αυτό και τίθεται το ερώτημα: “Αν αίρονται οι κυρώσεις CAATSA, τι θα γίνουν οι S-400;”» γράφει ο Abdulkadir Selvi και συνεχίζει: «Έχουν ενεργοποιηθεί οι S-400; Ή μήπως φυλάσσονται στα κουτιά τους; Ή μήπως στάλθηκαν σε άλλη χώρα; Το θέμα των S-400 αποτελεί πλήρες μυστήριο».
Πως θα εξελιχθεί η διαδικασία
Ο Τούρκος αρθρογράφος επικαλείται στο άρθρο του και τον Yunus Paksoy, τον «Τούρκο δημοσιογράφο που γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα την Αμερική», ο οποίος δήλωσε ότι για την άρση των κυρώσεων CAATSA αρκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Trump, να στείλει μια ενημερωτική επιστολή στο Κογκρέσο. Στην επιστολή του, ο Trump θα απαντήσει σε 3 ερωτήματα:
- Οι S-400 να βρίσκονται σε μη λειτουργική κατάσταση.
- Να μην υπάρχει πλέον η κατοχή των S-400.
- Να υπάρξει δέσμευση ότι δεν θα αναπτυχθούν παρόμοιες σχέσεις με τη Ρωσία.
Παρόλα αυτά, αν τα μέλη του Κογκρέσου δεν πειστούν και ισχυριστούν ότι δεν υπάρχει συμμόρφωση με τον νόμο, τότε η διαδικασία μπορεί να οδηγηθεί σε ψηφοφορία.
Η συμφωνία με το Κατάρ
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Abdulkadir Selvi, οι S-400 πουλήθηκαν σε τρίτη χώρα με την πώληση ανακοίνωση σήμερα Παρασκευή (10/7/2026). «Οι S-400 πηγαίνουν σε χώρα του Κόλπου. Χθες γινόταν εργασία για τις τελευταίες λεπτομέρειες. Τα μεσάνυχτα ειπώθηκε ότι διευθετήθηκαν και οι τελευταίες εκκρεμότητες. Κάποιοι μιλούν για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), άλλοι δείχνουν το Κατάρ. Το καλύτερο είναι να περιμένουμε την επίσημη ανακοίνωση.
Τα ΗΑΕ είχαν υποστεί μεγάλο σοκ λόγω των ιρανικών επιθέσεων, και το Κατάρ λόγω της ισραηλινής επίθεσης. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν συμμετάσχει κατά καιρούς και σε επιθέσεις κατά του Ιράν. Οι ιρανικές επιθέσεις είχαν παραλύσει το σύστημα των ΗΑΕ που βασίζεται στον τουρισμό. Έκτοτε, τα ΗΑΕ προσπαθούν να προμηθευτούν εναλλακτικά αμυντικά συστήματα.
Πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ, το Ισραήλ είχε πλήξει το Κατάρ. Η ισραηλινή επίθεση προκάλεσε μεγάλο τραύμα στο Κατάρ, το οποίο είχε εναποθέσει την ασφάλειά του στην Αμερική. Αποκαλύφθηκε ότι οι αμερικανικοί Patriot, το αμυντικό σύστημα του Κατάρ, δεν ενεργοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της επίθεσης επειδή το Ισραήλ ήταν κωδικοποιημένο ως “φίλη χώρα”. Με αυτή την ξαφνική επίθεση, το Κατάρ συνειδητοποίησε ότι ήταν απροστάτευτο απέναντι στο Ισραήλ. Οι χώρες του Κόλπου βίωσαν παρόμοιο σοκ με διαφορετικούς τρόπους κατά τον πόλεμο με το Ιράν. Έκτοτε, άρχισαν να αναζητούν εναλλακτικά αμυντικά συστήματα» γράφει ο Τούρκος αρθρογράφος.
