Μεγάλο παιχνίδι από Erdogan – Στήνει «ισλαμικό ΝΑΤΟ» με Πακιστάν, Σαουδική Αραβία – «Χτύπημα σε έναν, σημαίνει… χτύπημα σε όλους»

Νέα δεδομένα δημιουργεί η κίνηση-ματ του προέδρου Recep Tayyip Erdogan, καθώς Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μια αμυντική συμφωνία που θυμίζει τη λογική του ΝΑΤΟ. Το μήνυμα είναι σαφές: Μια επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες, θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.
Στη Μέκκα, ο Τούρκος πρόεδρος, ο Σαουδάραβας διάδοχος, Mohammed bin Salman, και ο Πακιστανός πρωθυπουργός, Shehbaz Sharif, υπέγραψαν τη «Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας», εγκαινιάζοντας έναν νέο μηχανισμό στρατιωτικής συνεργασίας.Το νέο «τρίγωνο» συνδυάζει τρία διαφορετικά στρατηγικά πλεονεκτήματα: τη στρατιωτική τεχνολογία και τα drones της Τουρκίας, την οικονομική και ενεργειακή ισχύ της Σαουδικής Αραβίας και το πυρηνικό οπλοστάσιο του Πακιστάν. Ένας συνδυασμός που στέλνει μήνυμα αποτροπής σε μια περιοχή όπου οι εντάσεις με το Ιράν, οι επιθέσεις σε θαλάσσιες οδούς και η ανασφάλεια γύρω από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες.
Η Άγκυρα παρουσιάζει τη συμφωνία ως βήμα για την ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας. Ωστόσο, πίσω από όλα αυτά διακρίνεται η προσπάθεια του Erdogan να τοποθετήσει την Τουρκία στον πυρήνα ενός νέου συστήματος ισχύος στον μουσουλμανικό κόσμο.

Η «Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας» υπογράφηκε στη Σαουδική Αραβία, κατά τη διάρκεια τριμερούς συνόδου στην οποία συμμετείχαν ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan, ο Σαουδάραβας διάδοχος Mohammed bin Salman και ο Πακιστανός πρωθυπουργός Shehbaz Sharif.
Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, η συμφωνία αντανακλά τη «δέσμευση των τριών χωρών για την ενίσχυση της συλλογικής ασφάλειας», στηριζόμενη στους ιστορικούς δεσμούς, την ισλαμική αλληλεγγύη, τα κοινά στρατηγικά συμφέροντα και τη στενή αμυντική συνεργασία.

Το τρίγωνο στρατιωτικής ισχύος

Η σημασία της συμφωνίας βρίσκεται στο γεγονός ότι κάθε χώρα προσφέρει ένα διαφορετικό στρατηγικό πλεονέκτημα.

• Η Τουρκία διαθέτει τη στρατιωτική τεχνολογία και μια από τις πιο αναπτυσσόμενες αμυντικές βιομηχανίες στον κόσμο. Η Άγκυρα έχει εξελιχθεί σε κορυφαίο παραγωγό μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με τα τουρκικά drones να έχουν αποκτήσει διεθνή φήμη μετά τις επιχειρήσεις σε Συρία, Λιβύη και Nagorno-Karabakh.
  Παράλληλα, η Τουρκία διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους στρατούς στην περιοχή και παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, γεγονός που της δίνει ξεχωριστό βάρος στη νέα αυτή εξίσωση.
• Η Σαουδική Αραβία φέρνει την οικονομική ισχύ, την ενεργειακή επιρροή και το ειδικό βάρος στον αραβικό κόσμο. Το Ριάντ επιδιώκει τα τελευταία χρόνια μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και αναζητά τρόπους να μειώσει την απόλυτη εξάρτησή του από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
• Το Πακιστάν προσθέτει τον πιο ευαίσθητο παράγοντα: την πυρηνική διάσταση. Είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο, ενώ παράλληλα διαθέτει μεγάλο και εμπειροπόλεμο στρατό.

Ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί ένα σχήμα με τρεις διαφορετικούς πυλώνες: τεχνολογία, χρήμα και πυρηνική αποτροπή.

Από την άμυνα στη στρατιωτική βιομηχανία

Η συνεργασία των τριών χωρών δεν περιορίζεται μόνο στη ρητορική της συλλογικής ασφάλειας. Οι διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία του νέου αυτού σχήματος είχαν ξεκινήσει ήδη από τα τέλη της περασμένης χρονιάς, ενώ ορισμένες χώρες έχουν αρχίσει να το χαρακτηρίζουν ως το «ισλαμικό ΝΑΤΟ».
Ένα από τα πεδία όπου αναμένεται να δοθεί ιδιαίτερο βάρος είναι η αμυντική τεχνολογία, με επίκεντρο το τουρκικό πρόγραμμα ανάπτυξης του μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα πιθανό σενάριο συνεργασίας προβλέπει τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν στο πρόγραμμα ανάπτυξης του τουρκικού μαχητικού, γεγονός που θα μετέτρεπε τη συμφωνία από μια απλή αμυντική σύμπραξη σε μια ευρύτερη στρατηγική συνεργασία στον τομέα της πολεμικής τεχνολογίας.
Για την Άγκυρα, η συμμετοχή δύο ισχυρών εταίρων στο πρόγραμμα KAAN θα ενίσχυε τη φιλοδοξία της να καταστεί ανεξάρτητος παραγωγός προηγμένων οπλικών συστημάτων. Για το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ, μια τέτοια συνεργασία θα προσέφερε πρόσβαση σε τεχνολογία αιχμής και θα ενίσχυε τη στρατηγική τους αυτονομία.
Το νέο τρίγωνο Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν δεν επιχειρεί μόνο να δημιουργήσει μια ασπίδα αποτροπής. Επιχειρεί να δημιουργήσει και μια κοινή αμυντική βάση, με όχημα την τεχνολογία, την παραγωγή όπλων και την ανεξαρτητοποίηση από τις παραδοσιακές δυτικές πηγές εξοπλισμού.

Η σκιά της σύγκρουσης με το Ιράν

Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Η ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν έχει επηρεάσει άμεσα τη Σαουδική Αραβία, ενώ οι επιθέσεις από δυνάμεις που συνδέονται με την Τεχεράνη έχουν αυξήσει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και των θαλάσσιων μεταφορών.
Ιδιαίτερη πίεση έχει δεχθεί η περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας, όπου οι αντάρτες Houthis της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, έχουν απειλήσει τις θαλάσσιες μεταφορές και έχουν εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών στόχων.
Οι Houthis έχουν ανακοινώσει «θαλάσσιο εμπάργκο» κατά της Σαουδικής Αραβίας, ενώ έχουν στοχοποιήσει αεροδρόμια, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και δεξαμενόπλοια στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Το Ριάντ απάντησε με επιθέσεις κατά θέσεων των Houthis, αλλά και με τη δημιουργία νέων ναυτικών σχηματισμών για την προστασία των εμπορικών δρόμων στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν.

Η φιλοδοξία Erdogan

Πίσω από τη συμφωνία βρίσκεται και η ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας.
Ο Erdogan επιδιώκει εδώ και χρόνια να ενισχύσει τον ρόλο της Τουρκίας ως ηγετικής δύναμης στον μουσουλμανικό κόσμο. Η συνεργασία με το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ δίνει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως κεντρικός παίκτης σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η Τουρκία προσφέρει στρατιωτική τεχνογνωσία, η Σαουδική Αραβία οικονομική ισχύ και το Πακιστάν το στοιχείο της πυρηνικής αποτροπής.

Αντιδράσεις από Ιράν: «Ένα κομμάτι χαρτί» η συμφωνία

Η συμφωνία της Μέκκας προκάλεσε ήδη έντονες αντιδράσεις στο Ιράν, με ανώτερο Ιρανό βουλευτή να επιχειρεί να υποβαθμίσει τη σημασία της τριμερούς αμυντικής συνεργασίας.
Ο Ebrahim Rezaei, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, χαρακτήρισε τη συμφωνία μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν ως ένα απλό «κομμάτι χαρτί», υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται να προσφέρει πραγματική ασφάλεια στο Ριάντ.
Σε ανάρτησή του στο X, ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Σαουδική Αραβία «δεν θα αγοράσει ασφάλεια» υπογράφοντας συμφωνίες με άλλες χώρες, ενώ κάλεσε το Ριάντ να αλλάξει τη στρατηγική του αντί να αναζητά προστασία από εξωτερικούς συμμάχους.