Οι συνεχιζόμενοι περιορισμοί στο διεθνές εμπόριο ενέργειας εκτιμάται ότι θα περιορίσουν την παγκόσμια προσφορά
Μετά από μήνες υψηλών τιμών ενέργειας, η Ευρώπη προετοιμάζεται για έναν ακόμη δυσκολότερο χειμώνα, καθώς το κόστος των καυσίμων αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω λόγω της εποχικής ανόδου της ζήτησης.
Οι συνεχιζόμενοι περιορισμοί στο διεθνές εμπόριο ενέργειας, σε συνδυασμό με τις απειλές κατά των ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή, εκτιμάται ότι θα περιορίσουν την παγκόσμια προσφορά και θα ασκήσουν νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Χωρίς κυβερνητικές παρεμβάσεις, οι καταναλωτές κινδυνεύουν να επωμιστούν ακόμη μεγαλύτερα βάρη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι έχει δαπανήσει επιπλέον 100 δισ. ευρώ για την προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου από την αρχή του έτους, γεγονός που έχει οδηγήσει τους υπουργούς Ενέργειας των κρατών-μελών στην αναζήτηση μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις υψηλές τιμές. Από το 2022, το πρόσθετο ενεργειακό κόστος έχει ξεπεράσει τα 900 δισ. ευρώ, παρότι η συνολική ζήτηση ενέργειας έχει υποχωρήσει.
Την ίδια στιγμή, η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει υπερδιπλασιαστεί μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, στον οποίο συμμετέχουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο φετινός χειμώνας ενδέχεται να αποδειχθεί ο δυσκολότερος από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και την επιβολή των κυρώσεων στη ρωσική ενέργεια, τόσο ως προς την επάρκεια του εφοδιασμού όσο και ως προς το κόστος.
Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Dan Jørgensen, προειδοποίησε ότι οι χειμερινοί μήνες ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολοι, με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να παραμένουν σε «πολύ υψηλά» επίπεδα. Παράλληλα, επιχείρησε να καθησυχάσει τους καταναλωτές, δηλώνοντας ότι δεν αναμένονται προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό. Ο ίδιος πρότεινε, επίσης, να αναβληθεί η εφαρμογή των κανόνων για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου που συνδέονται με τις εισαγωγές ενέργειας, προκειμένου να περιοριστούν οι πιέσεις στις ευρωπαϊκές αγορές.
Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2022 τα αποθέματα φυσικού αερίου
Τα αποθέματα φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2022, εντείνοντας τις ανησυχίες ενόψει του χειμώνα. Τον Σεπτέμβριο, οι αποθήκες φυσικού αερίου σε ολόκληρη την Ευρώπη ήταν γεμάτες κατά περίπου 67%, έναντι εποχικού μέσου όρου που διαμορφώνεται κοντά στο 80%.
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση στη Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Οι εγκαταστάσεις της ήταν γεμάτες περίπου κατά το ήμισυ, ενώ οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η χώρα ενδέχεται να μην καταφέρει να επιτύχει τον επίσημο στόχο πληρότητας του 80% για φέτος.
Την ίδια ώρα, οι περιορισμοί στις ενεργειακές μεταφορές μέσω των Στενών του Hormuz έχουν περιορίσει τις διαθέσιμες προμήθειες, προκαλώντας απότομη αύξηση των τιμών. Ειδικότερα, από τις 25 Σεπτεμβρίου 2025 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2026, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατά 65%, του ντίζελ κατά 45% και των καυσίμων αεροσκαφών κατά 112%.
Μπροστά σε αυτή την εξέλιξη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τους καταναλωτές να περιορίσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ώστε να διευκολυνθεί η διαχείριση των διαθέσιμων προμηθειών.
Ο πόλεμος στο Ιράν και το Hormuz απειλούν τον χειμερινό εφοδιασμό
Καθώς η Ευρώπη εισέρχεται στην περίοδο αυξημένης ενεργειακής ζήτησης, δεν διαφαίνεται άμεσο τέλος στον πόλεμο στο Ιράν. Παράλληλα, το φαινόμενο Ελ Νίνιο αναμένεται να προσθέσει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στις καιρικές συνθήκες, περιπλέκοντας τις προβλέψεις για τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά τους επόμενους μήνες.
Οι απειλές για τις θαλάσσιες μεταφορές καυσίμων μέσω των Στενών του Hormuz παραμένουν, ενώ συνεχίζονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, οι επιθέσεις των Houthi στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και οι απειλές κατά αγωγών, εξακολουθούν να επιβαρύνουν το περιβάλλον ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι περιορισμοί στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου ενδέχεται να διατηρηθούν έως και το 2027, παρατείνοντας την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Οι ΗΠΑ αυξάνουν τις προμήθειες, αλλά δεν καλύπτουν το κενό
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στρέψει το βάρος τους στην αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, επιχειρώντας να αμβλύνουν τις πιέσεις στις αλυσίδες ενεργειακού εφοδιασμού. Ωστόσο, η πρόσθετη αμερικανική παραγωγή εκτιμάται ότι μπορεί να καλύψει μόνο μέρος του κενού που έχει δημιουργηθεί στην παγκόσμια αγορά.
Παράλληλα, οι ναύλοι μεταφοράς εμπορευμάτων στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό έχουν επιστρέψει στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο στο Ιράν. Αυτό αποδίδεται εν μέρει στη μετατόπιση μεγαλύτερου μεριδίου των αμερικανικών φορτίων προς την Ευρώπη, αντί της Ασίας, γεγονός που περιορίζει τις αποστάσεις των δρομολογίων και αυξάνει τη διαθεσιμότητα των πλοίων.
Η ανεξάρτητη αναλύτρια LNG και ναυτιλίας Pratiksha Negi εκτίμησε ότι η αύξηση του εμπορίου στον Ατλαντικό, σε συνδυασμό με τη διεύρυνση του διαθέσιμου στόλου, θα συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στους ναύλους.
Όπως ανέφερε, η Ευρώπη αναμένεται να παραμείνει ο βασικός προορισμός για τις πρόσθετες ποσότητες αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στις αρχές του τέταρτου τριμήνου του 2026, εξαιτίας του σημαντικού ελλείμματος αποθεμάτων για την εποχή.
Η Negi επισήμανε, επίσης, ότι η αύξηση των παραδόσεων νεότευκτων πλοίων ενισχύει τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα. Περίπου 55 νέα πλοία παραδόθηκαν κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους, ενώ άλλα 40 έως 45 αναμένεται να ενταχθούν στον στόλο έως το τέλος του 2026.
Βιομηχανίες αντιμέτωπες με ελλείψεις και νέες περικοπές θέσεων εργασίας
Οι ανησυχίες για την ενεργειακή κρίση δεν περιορίζονται στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά. Αρκετοί βιομηχανικοί κλάδοι προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο ελλείψεων καυσίμων, την ώρα που οι αυξημένες τιμές ενέργειας διογκώνουν το λειτουργικό κόστος εργοστασίων και άλλων παραγωγικών εγκαταστάσεων.
Η επιβάρυνση αυτή ενδέχεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές μέσω υψηλότερων τιμών στα βιομηχανικά προϊόντα. Παράλληλα, επιχειρήσεις που δεν θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες καυσίμων σε προσιτές τιμές μπορεί να αναγκαστούν να αναστείλουν προσωρινά τη λειτουργία τους κατά τη διάρκεια του χειμώνα, με πιθανές συνέπειες στην απασχόληση.
Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για το Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με πρόσφατη εκτίμηση του Item Club, έως και 163.000 θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να χαθούν το 2026 εξαιτίας των επιπτώσεων του πολέμου, κυρίως σε περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα, όπως η Νότια Ουαλία και η περιοχή του Χάμπερ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικού αερίου στην Ευρώπη και είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στους περιορισμούς του διεθνούς εμπορίου. Επιπλέον, διαθέτει μία από τις μικρότερες εγχώριες αποθηκευτικές δυναμικότητες φυσικού αερίου στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές μέσω αγωγών από την ευρωπαϊκή ήπειρο, καθώς και από φορτία LNG που μεταφέρονται με δεξαμενόπλοια από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.
Τον Αύγουστο, ο διευθύνων σύμβουλος της Centrica, ιδιοκτήτριας της British Gas, προειδοποίησε ότι η Βρετανία διαθέτει «σχεδόν καθόλου αποθηκευμένο φυσικό αέριο» ενόψει του χειμώνα, υπογραμμίζοντας την ευπάθεια της χώρας σε ενδεχόμενες διαταραχές του εφοδιασμού.
Στο τραπέζι η παρέμβαση των κυβερνήσεων
Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με σοβαρές πιέσεις κατά τη διάρκεια του φετινού χειμώνα, καθώς οι περιορισμοί στην προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου συνδυάζονται με τις υψηλές τιμές ενέργειας.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αναγκάσει τους καταναλωτές να περιορίσουν περαιτέρω την κατανάλωσή τους, ενώ παράλληλα ενδέχεται να εντείνει τις πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές κυβερνήσεις για τη λήψη έκτακτων μέτρων.
Στόχος των πιθανών παρεμβάσεων θα είναι να διασφαλιστεί η πρόσβαση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε επαρκείς ποσότητες ενέργειας και να περιοριστούν οι επιπτώσεις από ένα νέο κύμα ανατιμήσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη.
Νέοι εγκλεισμοι
Γαλλία, απαγόρευση κυκλοφορίας σε κάποιες πόλεις