Γιατί ο Mr. Euro μετατράπηκε σε «Κατεδαφιστή» και κρούει τον κώδωνα του εσχάτου κινδύνου
Έγινε «Κατεδαφιστής» από ανάγκη. Ή μάλλον, «από επείγουσα ανάγκη», όπως γράφει ο Mario Draghi στο βιβλίο του.
Πρόκειται, εν ολίγοις, για μια επιλογή που υπαγορεύεται από την αρχή του ρεαλισμού.
Και, σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό, η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει το συντομότερο δυνατό αν θα αποδεχθεί την πρόκληση του νέου κόσμου ή αν θα καταδικαστεί στην ασημαντότητα, στην απώλεια του ρόλου της και, κυρίως, των αξιών που χαρακτήρισαν την ιστορία της.
Πρόκειται, εν ολίγοις, για μια επιλογή που υπαγορεύεται από την αρχή του ρεαλισμού.
Και, σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό, η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει το συντομότερο δυνατό αν θα αποδεχθεί την πρόκληση του νέου κόσμου ή αν θα καταδικαστεί στην ασημαντότητα, στην απώλεια του ρόλου της και, κυρίως, των αξιών που χαρακτήρισαν την ιστορία της.
Αυτό που διακυβεύεται είναι η ίδια η ιδέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία η Γηραιά Ήπειρος «άφησε πίσω της αιώνες συγκρούσεων» και κατάφερε να ξεπεράσει «τεράστια πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά εμπόδια».
Ο Draghi αναρωτιέται αν αυτή η ιδέα εξακολουθεί να είναι «κοινά αποδεκτή», αν έχει παραμείνει άθικτη «η φιλοδοξία του πρόσφατου παρελθόντος».
Η απάντησή του είναι κατηγορηματική: «Το οφείλουμε στους ιδρυτές της Ευρώπης, στους εαυτούς μας και σε όσους θα έρθουν μετά από εμάς».
Το βιβλίο «Ανταγωνισμός ή Εξαφάνιση» (Competere o sparire), που κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Rizzoli, δεν είναι μια απλή συλλογή των δημόσιων παρεμβάσεών του κατά τα τελευταία τρία χρόνια.
Η χρονολογική παράθεση των ομιλιών επιτρέπει, πράγματι, να κατανοήσει κανείς πώς ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, σε κάθε δημόσια εμφάνισή του, ανέλυε τα
Η χρονολογική παράθεση των ομιλιών επιτρέπει, πράγματι, να κατανοήσει κανείς πώς ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, σε κάθε δημόσια εμφάνισή του, ανέλυε τα
προβλήματα και πρότεινε λύσεις για την αντιμετώπισή τους.
Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, η ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ανταγωνισμός με την Κίνα, ο νέος παγκόσμιος προστατευτισμός, η εξάρτηση από την ενέργεια και τις πρώτες ύλες, η τεχνολογική υστέρηση: όλες αυτές οι απειλές, κατά τον Draghi, μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο μέσω μιας «ριζικής» μεταρρύθμισης της Ένωσης, με νέες Συνθήκες, με μια «πραγματιστική» ομοσπονδιακή δομή και με «κοινές» επενδύσεις στους στρατηγικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας.
Το γεγονός είναι ότι, με την πάροδο των χρόνων, κάθε νέα παρέμβασή του συνοδευόταν από ολοένα και πιο έντονες εκκλήσεις.
Ως ένδειξη της ανησυχίας του για τις καθυστερήσεις που έχουν συσσωρευτεί.
Ως καταγγελία της έλλειψης επίγνωσης του κινδύνου που αντιμετωπίζει η Ευρώπη: του κινδύνου να μετατραπεί σε μια μικρή, γηρασμένη ήπειρο.
Έτσι, ο άνθρωπος που έσωσε το ευρώ μετατρέπεται σε «Κατεδαφιστή», επιδιώκοντας να συμβάλει στη σωτηρία της Ευρώπης, προτρέποντας στη διάρρηξη των αγκυλώσεων ενός συστήματος που έχει πλέον γεράσει.
Ως καταγγελία της έλλειψης επίγνωσης του κινδύνου που αντιμετωπίζει η Ευρώπη: του κινδύνου να μετατραπεί σε μια μικρή, γηρασμένη ήπειρο.
Έτσι, ο άνθρωπος που έσωσε το ευρώ μετατρέπεται σε «Κατεδαφιστή», επιδιώκοντας να συμβάλει στη σωτηρία της Ευρώπης, προτρέποντας στη διάρρηξη των αγκυλώσεων ενός συστήματος που έχει πλέον γεράσει.
Ο Martin Wolf, διακεκριμένος αρθρογράφος των Financial Times, στον οποίο ανατέθηκε η συγγραφή του προλόγου, προτιμά να τον χαρακτηρίζει «προφήτη της Ευρώπης», ο οποίος «δεν είναι πλέον άνθρωπος της δράσης», αλλά έχει μετατραπεί σε «έναν από τους σημαντικότερους στοχαστές της».
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις του Draghi αντανακλούν την ίδια αίσθηση του «επείγοντος».
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις του Draghi αντανακλούν την ίδια αίσθηση του «επείγοντος».
Αρκεί να ξαναδιαβάσει κανείς την εισαγωγή της ομιλίας που εκφώνησε στις Βρυξέλλες, έναν χρόνο μετά τη δημοσίευση της Έκθεσής του για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα: «Κάθε πρόκληση που είχαμε εντοπίσει πριν από έναν χρόνο έχει γίνει ακόμη πιο οξεία».
Πρόκειται για μια προειδοποίηση σχετικά με τη βραδύτητα στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Ένα μήνυμα που εξήγησε πιο αναλυτικά στην ομιλία του στο Άαχεν πριν από έναν μήνα:
«Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη φιλοδοξίας μεταξύ των ηγετών.
Το πρόβλημα είναι αυτό που συμβαίνει αφού η φιλοδοξία τεθεί σε κίνηση.
Ένα μήνυμα που εξήγησε πιο αναλυτικά στην ομιλία του στο Άαχεν πριν από έναν μήνα:
«Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη φιλοδοξίας μεταξύ των ηγετών.
Το πρόβλημα είναι αυτό που συμβαίνει αφού η φιλοδοξία τεθεί σε κίνηση.
Οι συμφωνίες επεξεργάζονται μέσα από επιτροπές που τις αποδυναμώνουν και τις καθυστερούν, μέχρι το τελικό αποτέλεσμα να μην μοιάζει πλέον με αυτό που είχε αρχικά προβλεφθεί».
Τα πολιτικά φαινόμενα
Στο μεταξύ, ο νέος κόσμος κινείται με ταχύτητα.
Και ας αφήσουμε κατά μέρος τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Όμως, για να παραθέσουμε τον Wolf, ακόμη και η οικονομία της Ινδίας «μέσα σε μία γενιά θα εξισωθεί με την ευρωπαϊκή και σε τριάντα χρόνια θα είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη».
Τα πολιτικά φαινόμενα που εκτυλίσσονται σήμερα στη Γηραιά Ήπειρο δείχνουν πόσο λίγο ακόμη μπορεί να γίνεται κατάχρηση της υπομονής των Ευρωπαίων πολιτών.
Και μπροστά στο δίλημμα «go big or go home» («ή προχωράς αποφασιστικά ή αποχωρείς»), θα έπρεπε να εξηγηθεί ότι «αν η ΕΕ επέλεγε τη δεύτερη επιλογή, θα μπορούσε να ανακαλύψει πως το φιλόξενο σπίτι στο οποίο πίστευε ότι επιστρέφει έχει πλέον εξαφανιστεί».
Πρόκειται για ένα κατηγορητήριο κατά του ευρωπαϊκού κυριαρχισμού (sovranismo), με τον οποίο τα κράτη ρυθμίζουν τις μεταξύ τους σχέσεις και ο οποίος εκδηλώνεται σε κάθε σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα.
Αν λοιπόν ο Draghi μετατρέπεται σε «Picconatore» («Κατεδαφιστή» ή «Σφυροκόπο»), δεν είναι για να καταστρέψει, αλλά για να απελευθερώσει από τα ερείπια και να ξαναχτίσει, αφού τίποτα δεν έχει απομείνει όρθιο. «Η παγκοσμιοποίηση όπως τη γνωρίσαμε έχει τελειώσει» (Ουάσιγκτον, 15 Φεβρουαρίου 2024).
Αν λοιπόν ο Draghi μετατρέπεται σε «Picconatore» («Κατεδαφιστή» ή «Σφυροκόπο»), δεν είναι για να καταστρέψει, αλλά για να απελευθερώσει από τα ερείπια και να ξαναχτίσει, αφού τίποτα δεν έχει απομείνει όρθιο. «Η παγκοσμιοποίηση όπως τη γνωρίσαμε έχει τελειώσει» (Ουάσιγκτον, 15 Φεβρουαρίου 2024).
«Η ΕΕ σχεδιάστηκε για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια» (La Hulpe, 16 Απριλίου 2024).
«Το μοντέλο ανάπτυξής μας φθίνει και η αδράνεια απειλεί την ανταγωνιστικότητά μας και την ίδια μας την κυριαρχία» (Βρυξέλλες, 16 Σεπτεμβρίου 2025).
«Η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει εξαρτημένη, διαιρεμένη και αποβιομηχανοποιημένη» (Λουβαίν, 2 Φεβρουαρίου 2026).
«Η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει εξαρτημένη, διαιρεμένη και αποβιομηχανοποιημένη» (Λουβαίν, 2 Φεβρουαρίου 2026).
«Η κοινή δράση», γράφει ο Mario Draghi, «έχει καταστεί αναγκαία προϋπόθεση τόσο για να αντιμετωπίσουμε τον ανταγωνισμό των άλλων μεγάλων δυνάμεων όσο και για να επιβιώσουμε διατηρώντας εκείνες τις αξίες που, με την πάροδο των χρόνων, έχουν διαμορφώσει αυτή την κοινή ταυτότητα».
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη πόρων ή δεξιοτήτων, αλλά ο κατακερματισμός στη λήψη αποφάσεων.
«Πρέπει να ενεργούμε σαν να ήμασταν ένα ενιαίο κράτος».
Η επιλογή είναι, προφανώς, πολιτική, «και δεν θέλω να προσποιούμαι ότι είναι εύκολη».
Πρέπει να ξεπεραστεί μια χιλιετής συσσώρευση εθνικών ταυτοτήτων, οι οποίες ωστόσο προέρχονται από μια κοινή ρίζα.
Το βήμα αυτό είναι επιβεβλημένο: «Για πρώτη φορά στη μνήμη του ανθρώπου είμαστε πραγματικά μόνοι μαζί». Μόνοι, αλλά «μαζί».
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη πόρων ή δεξιοτήτων, αλλά ο κατακερματισμός στη λήψη αποφάσεων.
«Πρέπει να ενεργούμε σαν να ήμασταν ένα ενιαίο κράτος».
Η επιλογή είναι, προφανώς, πολιτική, «και δεν θέλω να προσποιούμαι ότι είναι εύκολη».
Πρέπει να ξεπεραστεί μια χιλιετής συσσώρευση εθνικών ταυτοτήτων, οι οποίες ωστόσο προέρχονται από μια κοινή ρίζα.
Το βήμα αυτό είναι επιβεβλημένο: «Για πρώτη φορά στη μνήμη του ανθρώπου είμαστε πραγματικά μόνοι μαζί». Μόνοι, αλλά «μαζί».
