Αμετανόητος εμφανίζεται ο Αλέξης Τσίπρας στο βιβλίο του «Ιθάκη», για τη Συμφωνία των Πρεσπών, που επέβαλε παρά την ξεκάθαρη αντίθεση της λαϊκής βούλησης. Παρά το γεγονός ότι εκατομμύρια πολίτες βρέθηκαν στα τεράστια συλλαλητήρια και στις εκατοντάδες διαμαρτυρίες που έγιναν σε όλη την Ελλάδα επί ένα χρόνο, ο θιασώτης των δημοψηφισμάτων δεν τόλμησε να κάνει ένα δημοψήφισμα για το ζήτημα, όπως συνέβη στα Σκόπια.
Έτσι, και μέσω του βιβλίου του, αναλαμβάνει προσωπικά την ευθύνη για την εθνική πληγή που άνοιξε η Συμφωνία, που έκτοτε έχει δείξει πως όχι μόνον δεν έλυσε το ζήτημα, αλλά δίνει όλα τα εφόδια που χρειάζονται οι ακραίοι εθνικιστές των Σκοπίων, προκειμένου να συνεχίζουν παγκοσμίως την προπαγάνδα τους και τον σφετερισμό της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας της Μακεδονίας.
Φυσικά, η απόφαση προβάλλεται ως αποκλειστικά δική του πρωτοβουλία, χωρίς να γίνεται αναφορά στις γνωστές ΝΑΤΟικές και τις γερμανικές πιέσεις, παρουσιάζοντας της Άνγκελα Μέρκελ σχεδόν ως αδιάφορη για το θέμα.
«Δηλαδή, θα πέσει η κυβέρνηση για ένα κωλοόνομα;»
Ο Αλέξης Τσίπρας περιγράφει τις δύσκολες στιγμές των αρχών του 2019, όταν οι μεγάλες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη έφεραν αντιδράσεις ακόμα και στο στενό του περιβάλλον. Όπως αποκαλύπτει:
«Θυμάμαι χαρακτηριστικά πως, όταν έγιναν οι δύο μεγάλες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη στις αρχές του 2019, κάποιοι από τους γύρω μου δείλιασαν. Μερικοί συνεργάτες μου με συμβούλεψαν να παρατήσω το ζήτημα. Να μην επιχειρήσω να το λύσω. Και στην ανάγκη να καταφύγω σε εκλογές πριν από την επίλυσή του, για να δώσω την καυτή πατάτα στον επόμενο, σε περίπτωση που έχανα. Ένας βουλευτής μας, μάλιστα, με πλησίασε στη διάρκεια κάποιας περιοδείας, με απομόνωσε και μου είπε: ”Δηλαδή, θα πέσει η κυβέρνηση για ένα κωλοόνομα;”.»
Ο πρώην πρωθυπουργός παραδέχεται πως η φράση αποτελούσε σαφή αναφορά στη γνωστή ρήση του Βαγγέλη Γιαννόπουλου, «θα πέσει η κυβέρνηση για ένα κωλοσπίτι;». Στη συνέχεια, όμως, ξεκαθάρισε τη θέση του, τονίζοντας το βάρος της ευθύνης:
«Γέλασα αυθόρμητα. Γρήγορα, όμως, σοβάρεψα. Του εξήγησα ήρεμα πως αυτό το ζήτημα δεν ήταν ούτε αστείο ούτε εύκολο. Δεν προσφερόταν για εκλογικό κυνισμό ή μικροκομματικό συμψηφισμό. Απαιτούσε αίσθημα ευθύνης, γιατί αφορούσε την ειρήνη, τη σταθερότητα, τη γεωπολιτική ισορροπία στην ευρύτερη περιοχή».
Ο διάλογος με τη Μέρκελ
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αφήγηση του Τσίπρα για τη συζήτηση που είχε με την Άνγκελα Μέρκελ ήδη από τις αρχές του 2015, αποκαλύπτοντας την πρόθεσή του να επιλύσει το ζήτημα με τη γειτονική χώρα, παρά τον φερόμενο σκεπτικισμό της Γερμανίδας Καγκελαρίου.
«“Άνγκελα, ευκαιρία θα είναι και για το Μακεδονικό, αν αλλάξει η Κυβέρνηση και εκλεγεί ο Ζάεφ”. – “Καλά, ασ’ το αυτό”. – “Μα γιατί; Θέλω να το λύσω το Μακεδονικό”, της είπα.»
Στην αρχική αμηχανία της Μέρκελ, ο Τσίπρας επέμεινε:
«Ξαφνιάστηκε και χαμογέλασε αμήχανα. – “Έλα, ας μην το συζητήσουμε τώρα αυτό”. – “Γιατί να μην το συζητήσουμε;” τη ρώτησα αποφασιστικά. – “Θέλω να λύσω το Μακεδονικό γιατί το πιστεύω πως πρέπει να λυθεί”, επέμεινα.»
Ο πρώην πρωθυπουργός ανέλυσε την οπτική του, εξηγώντας ότι το θέμα ήταν προτεραιότητα για την αναβάθμιση της διεθνούς θέσης και αξιοπιστίας της Ελλάδας.
«”Εγώ έχω μια άλλη αντίληψη για τη διεθνή θέση της χώρας μου”, της τόνισα, “θέλω η Ελλάδα να είναι πυλώνας σταθερότητας, να είναι μέλος του ευρώ και θέλω αυτή τη μακροχρόνια διαφορά με τους γείτονες να λυθεί στη βάση του Διεθνούς Δικαίου”.»
Η Μέρκελ –σύμφωνα πάντα με την αφήγηση Τσίπρα– διατήρησε την επιφυλακτικότητά της, θεωρώντας το θέμα εξαιρετικά δύσκολο, αλλά ο Τσίπρας έδειξε αποφασιστικότητα.
«Αυτή συνέχιζε όμως όσο της μιλούσα να με κοιτά με επιφυλακτικότητα και δεν έδειχνε να συμμερίζεται την αισιοδοξία μου. – “Εντάξει, έχουμε κουραστεί πολύ με αυτό το θέμα, έχουν πει κι άλλοι ότι θα τα λύσουν αλλά δεν γίνεται. Ασ’ το καλύτερα. Δεν είναι προτεραιότητα αυτό τώρα”. – “Εντάξει”, συνέχισα ελαφρώς απογοητευμένος από τη στάση της, “ας πάμε στα άλλα θέματα”. “Πάντως να είσαι βέβαιη”, της είπα με σιγουριά, ότι εγώ, αν μου δοθεί ευκαιρία, θα το λύσω, αλλά δεν είναι δικό σου θέμα, δικό μου είναι.»
Το τέλος της συγκυβέρνησης και η κρίσιμη ψηφοφορία
Ο Αλέξης Τσίπρας σημειώνει πως η Συμφωνία των Πρεσπών αποτέλεσε καταλύτη για πολιτικές εξελίξεις, καθώς οδήγησε στο τέλος της συγκυβέρνησης με τον Πάνο Καμμένο.
«Εν τέλει, η Συμφωνία των Πρεσπών και το τέλος της συγκυβέρνησης με τον Πάνο Καμμένο, ως συνέπειά της, επέτρεψε τη διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ με δυνάμεις της αριστερής Σοσιαλδημοκρατίας και της Ανανεωτικής Αριστεράς και ενδυνάμωσε τη θέση του ως κύριου φορέα της σύγχρονης Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα».
Σε άλλο σημείο του βιβλίου, περιγράφει με αγωνία τις κρίσιμες ώρες πριν την ψηφοφορία για την ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση μετά την αποχώρηση των ΑΝ.ΕΛ.:
«Λίγα λεπτά πριν από την ψηφοφορία στεκόμουν στο γραφείο μου στη Βουλή και κοιτούσα το ρολόι. Ήξερα ότι δεν υπήρχε περιθώριο λάθους. Είχα 145 βουλευτές. Έπρεπε να γίνουν 151. Ούτε ένας λιγότερος. Τελικά, η κυβέρνησή μου έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης από 151 βουλευτές. Εκτός από τους 145 του ΣΥΡΙΖΑ, υπέρ της κυβέρνησης ψήφισαν τέσσερις βουλευτές που προέρχονταν από τους ΑΝ.ΕΛ. (Κώστας Ζουράρις, Βασίλης Κόκκαλης, Έλενα Κουντουρά, Θανάσης Παπαχριστόπουλος), η ανεξάρτητη βουλεύτρια Κατερίνα Παπακώστα και ο Σπύρος Δανέλλης που προερχόταν από το Ποτάμι».
