«Θα ήταν ευχής έργον να μπορέσουμε να συμφωνήσουμε από τώρα σε βασικές αρχές, ώστε το νέο εκλογικό σύστημα να ψηφιστεί με αυξημένη πλειοψηφία και να αποτελέσει ένα σταθερό πλαίσιο για τα επόμενα χρόνια».
Με αυτά τα λόγια, μετά τις αποκαλύψεις για τα «γαλάζια» ρουσφέτια στον ΟΠΕΚΕΠΕ και όχι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωνε τις προθέσεις του για την αλλαγή του εκλογικού νόμου.
Το ερώτημα είναι εάν ο πρωθυπουργός επιχειρεί να στήσει «παγίδα» και σε ποιους ή εάν βλέπει την εκλογική του ήττα και θέλει να στήσει σενάρια από τώρα που θα εγκλωβίσουν μια κυβέρνηση ειδικού σκοπού που ενδέχεται να σχηματιστεί στις ερχόμενες εκλογές.Πώς αλλάζει ο νόμοςΌπως είναι γνωστό, ο εκλογικός νόμος, για να αλλάξει, θέλει 151 ψήφους, τους οποίους έτσι κι αλλιώς διαθέτει η ΝΔ. Απλά, σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορεί να ισχύσει στις επόμενες εκλογές, αλλά στις μεθεπόμενες.
Για να ισχύσει στις επόμενες εκλογές, απαιτούνται 200 θετικές ψήφοι και, με το κλίμα που υπάρχει σήμερα στο Κοινοβούλιο, δεν φαίνεται να μπορεί να τους συγκεντρώσει.
Άρα, οι όποιες αλλαγές σκέφτεται ο πρωθυπουργός δεν αφορούν τις κάλπες του 2027, αν γίνουν όπως έχει πει, αλλά τις μεθεπόμενες εκλογές.Τι γίνεται σε απανωτές αναμετρήσειςΤο ερώτημα, βέβαια, είναι πως, τουλάχιστον με την εικόνα που έχουμε σήμερα, δεν πάμε σε μία κάλπη στις επόμενες εκλογές, αλλά πιθανότατα σε δύο, ακόμη και τρεις, καθώς αυτοδυναμία δεν φαίνεται στον ορίζοντα.
Άρα, προς τι η πρεμούρα να αρχίσει τα παιχνίδια με το «γερμανικό μοντέλο» ο Μητσοτάκης από τώρα, διαβεβαιώνοντας μάλιστα ότι η κυβέρνηση δεν επιδιώκει αιφνιδιασμούς, αλλά μια θεσμική και συναινετική διαδικασία αλλαγής του εκλογικού συστήματος, με στόχο οι εκλογές του 2031 να βρουν τη χώρα με ένα διαφορετικό, πιο σύγχρονο εκλογικό σύστημα, το οποίο θα έχει ψηφιστεί εγκαίρως, ώστε όλοι να γνωρίζουν τους κανόνες.

Πότε θα εφαρμοστεί;

Και εδώ είναι η παγίδα: το πότε θα φέρει την αλλαγή του εκλογικού νόμου ο Μητσοτάκης.
Διότι, εάν τον φέρει πριν τις εκλογές του 2027, τότε θα μπορεί να εφαρμοστεί όχι στις διπλές εκλογές, αλλά στις αμέσως επόμενες.
Σε αυτή την περίπτωση, αν σχηματιστεί κυβέρνησηειδικού σκοπού από κόμματα πληνΝΔ, θα πάνε στις εκλογές με τον εκλογικό νόμο που θα έχει ψηφίσει ο Μητσοτάκης, ακόμη και μόνος του. Αυτό ενέχει το ρίσκο της «παρένθεσης» για αυτή την κυβέρνηση και τα κόμματα που θα την αποτελούν.
Εξάλλου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχει παραδεχτεί ότι: «Οποιαδήποτε αλλαγή στο εκλογικόσύστημα δεν αφορά τις επόμενες εκλογές, αλλά τις μεθεπόμενες, ώστε να υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής και θεσμικής ωρίμανσης», χωρίς να διευκρινίζει τι θα γίνει εάν πάμε σε απανωτές κάλπες.
Πάντως, ο Μητσοτάκης δεν σχεδιάζει έναν νόμο που θα είναι προς το αναλογικότερο, αλλά έναν νόμο που θα δίνει «σταθερές κυβερνήσεις».

Δεν περνάει από τους «γαλάζιους»

Το ερώτημα, βέβαια, είναι το πώς θα περάσει από τους βουλευτές της ΝΔ ένα μοντέλο σαν το γερμανικό, που, επί της ουσίας, δίνει την απόλυτη εξουσία στον πρόεδρο του κόμματος, που θα φτιάχνει λίστα, και παράλληλα θα περιορίσει τον αριθμό των βουλευτών.
Δεν φαίνεται, για την ώρα, να πάσχει κανείς από τους «γαλάζιους» με αυτοκτονικό ιδεασμό.
Πάντως, το σχέδιο που διέρρευσε το Μαξίμου σε ΜΜΕ, δείχνει ότι οι κεντρικοί άξονες του σχεδιασμού είναι η δραστική αναδιάρθρωση των εκλογικών περιφερειών, η μείωση του συνολικού αριθμού των εδρών της Βουλής και η μερική κατάργηση του σταυρού προτίμησης.

Θα κάνει διαβούλευση

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το νέο σύστημα θα τεθεί αρχικά σε άτυπη δημόσια διαβούλευση, προκειμένου να ανοίξει ένας ουσιαστικός διάλογος μεταξύ των πολιτικών κομμάτων.
Η διαδικασία αυτή θα «τρέξει» παράλληλα με τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, ώστε οι αλλαγές να έχουν ευρύτερη πολιτική και θεσμική αποδοχή.
Η φιλοσοφία του νέου μοντέλου βασίζεται σε προσαρμογή του λεγόμενου «γερμανικού συστήματος» στα ελληνικά δεδομένα.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη διαίρεση της χώρας σε επτά μεγάλες εκλογικέςπεριφέρειες, αντί των περίπου 60 που ισχύουν σήμερα. Οι νέες αυτές περιφέρειες θα αντιστοιχούν στις αποκεντρωμένες διοικήσεις και θα κατανέμουν τις έδρες με βάση τον πληθυσμό, όπως αυτός καταγράφεται από τις επίσημες απογραφές.

Επτά οι περιφέρειες

Σε κάθε μία από τις επτά περιφέρειες, οι βουλευτές θα εκλέγονται με μικτό σύστημα.
Ένα μέρος –πιθανότατα το 50%– θα εκλέγεται σε μονοεδρικές περιφέρειες, όπου ο πρώτος σε ψήφους υποψήφιος θα καταλαμβάνει την έδρα χωρίς σταυρό προτίμησης.
Το υπόλοιπο ποσοστό θα προκύπτει από κομματικές λίστες, διατηρώντας έναν βαθμό αναλογικότητας.
Η χάραξη των μονοεδρικών θα γίνεται από ανεξάρτητη επιτροπή με αυξημένες εγγυήσεις αντικειμενικότητας, ενώ θα προβλέπεται και δικαστικός έλεγχος μέσω του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου.

Μείωση βουλευτών

Παράλληλα, εξετάζεται η μείωση του συνολικού αριθμού των βουλευτών από 300 που είναι σήμερα σε 200 έως 250.
Ενδέχεται επίσης να διατηρηθεί ένας μικρός αριθμός βουλευτών Επικρατείας, κυρίως για ειδικές περιπτώσεις, όπως πρώην πρωθυπουργοί ή πρόσωπα με ιδιαίτερη πολιτική διαδρομή.

Κρατάει το μπόνους

Όσον αφορά την κατανομή των εδρών, προβλέπεται η διατήρηση ενός μπόνους για το πρώτο κόμμα, προκειμένου να διασφαλίζεται κυβερνησιμότητα.
Το μέγεθος του μπόνους θα εξαρτάται από τον συνολικό αριθμό των εδρών της Βουλής, με στόχο να επιτυγχάνεται μια ισορροπία μεταξύ αναλογικότητας και σταθερότητας.
Παράλληλα, τίθεται όριο εισόδου στη Βουλή στο 3% σε εθνικό επίπεδο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη για τις λεγόμενες «πλεονασματικές έδρες». Σε περίπτωση που ένα κόμμα κερδίσει περισσότερες μονοεδρικές από όσες του αναλογούν βάσει του συνολικού ποσοστού του, θα ενεργοποιείται ένας μηχανισμός «κάβας», αυξάνοντας προσωρινά τον αριθμό των βουλευτών.

Δεν σώζεται

Πάντως, κανένα εκλογικό σύστημα δεν έσωσε καμία κυβέρνηση όταν υπάρχει λαϊκή οργή και αποδοκιμασία στην κάλπη.
Ούτε καν ο περιβόητος νόμος του μακαρίτη του Κουτσόγιωργα.
Εκείνο που κατάφερε, βέβαια, ήταν να παγιδεύσει την τότε κυβέρνηση Μητσοτάκη και να την οδηγήσει στην πτώση της και όχι στην… νεκρανάστασή της.