Στην επιθετική ρητορική επέστρεψε ο Αμερικανός πρόεδρος, Donald Trump, μετά τη συνθηκολόγηση με το Ιράν, ενώ βάζει ανοιχτά στο κάδρο τη Συρία την οποία και καλεί να αναλάβει δράση κατά της Hezbollah, εάν το Ισραήλ αδυνατεί να το πράξει χωρίς εκτεταμένες παράπλευρες απώλειες.
«Το μόνο πράγμα που έχει πραγματικά σημασία για μένα είναι ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, και αυτό το δηλώνει δυνατά και ξεκάθαρα», δήλωσε ο Trump μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη συνάντηση του με τον Εμίρη του Κατάρ, Sheikh Tamim bin Hamad al Thani, στο περιθώριο της συνόδου του G7. «Δεν πρόκειται να το αναπτύξουν. Δεν πρόκειται να το αγοράσουν. Δεν πρόκειται να κάνουν τίποτα με αυτό. Και αν το κάνουν, θα υποστούν απίστευτες συνέπειες» συνέχισε για να προσθέσει: «Θα ανοίξουν οι πύλες της κολάσεως γι’ αυτούς» αν το Ιράν αποκτούσε ποτέ πυρηνικό όπλο, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πίεσε να συμπεριληφθεί στη συμφωνία μια ρήτρα που απαγορεύει στο Ιράν να αγοράζει όπλα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ισχυρίζεται ότι αυτό ήταν το κίνητρό του για να ξεκινήσει τον πόλεμο: «Αυτός είναι ο λόγος που μπήκα σε αυτό και αυτός είναι ο λόγος που συμφώνησα να υπογράψω».
O Trump έβαλε στο κάδρο τη Συρία
Την ίδια στιγμή, όμως, ο Trump άνοιξε ένα νέο, απρόσμενο κεφάλαιο, προτείνοντας τη Συρία ως τον παίκτη που πρέπει να «καθαρίσει» το τοπίο με τη Hezbollah.
«Αν το Ισραήλ δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά χωρίς να σκοτώσει όλους τους υπόλοιπους, θα πρέπει να κάνει τη δουλειά η Συρία», δήλωσε ο Trump, ενώ πρόσθεσε πως είχε προτείνει στο Ισραήλ να «αφήσει τη Συρία να ασχοληθεί με αυτό», λέγοντας πως πιστεύει ότι «θα έκανε καλύτερη δουλειά σε αυτό».
Οι σχέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ
Ο Trump δήλωσε ότι δεν ενέκρινε το πρόσφατο πλήγμα του Ισραήλ στη Βηρυτό, σημειώνοντας ότι αυτό συνέβη «δύο ώρες πριν την υπογραφή μιας συμφωνίας» με το Ιράν. Ο ίδιος χαρακτήρισε τις εντάσεις που αφορούν το Ισραήλ, τον Λίβανο και τη Hezbollah ως έναν «μικρό πόλεμο» και είπε ότι η Hezbollah «σηκώνει συνεχώς κεφάλι».
Ωστόσο, δείχνει ενοχλημένος με τον τρόπο που το χειρίζεται το Ισραήλ: «Το Ισραήλ πολεμά τη Hezbollah για πάρα πολύ καιρό και σκοτώνονται πάρα πολλοί άνθρωποι», λέει. «Δεν χρειάζεται να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις κάποιον, επειδή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι σε αυτές τις πολυκατοικίες, και δεν είναι όλοι Hezbollah, αυτό μπορώ να σας το πω».
Ερωτηθείς εάν είναι απογοητευμένος με τον Benjamin Netanyahu, έπειτα από αναφορές για έντονους διαλόγους μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο Trump ήταν κατηγορηματικός: «Όχι».
«Είχαμε μια εξαιρετική σχέση. Συζητάμε για κάποιες τελικές λεπτομέρειες.
Είχαμε μια πολύ αποτελεσματική σχέση. Χωρίς εμάς, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν θα υπήρχε Ισραήλ», πρόσθεσε.
«Χωρίς εμένα, δεν θα υπήρχε Ισραήλ, επειδή κανένας άλλος πρόεδρος δεν ήταν πρόθυμος να κάνει αυτό που έκανα εγώ.
Είχα μια εξαιρετική σχέση με τον Bibi (σσ. Benjamin Netanyahu), αλλά τώρα ο Bibi πρέπει να είναι πιο υπεύθυνος όσον αφορά τον Λίβανο».
Η… αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν
Εν τω μεταξύ, ο Trump αρνήθηκε ότι ήθελε να προκαλέσει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, αν και αναφέρει ότι η εξόντωση αρκετών Ιρανών ηγετών σημαίνει ότι αυτό έχει ουσιαστικά ήδη συντελεστεί.
«Δεν πιστεύω στην αλλαγή καθεστώτος… Παρακολουθώ αλλαγές καθεστώτων εδώ και χρόνια, δεν πετυχαίνουν ποτέ», προσθέτει ο Trump.
Ωστόσο, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε καλέσει τους Ιρανούς «να αναλάβουν τον έλεγχο της κυβέρνησής σας» και ότι αυτή «σας ανήκει για να την πάρετε».
Η συμφωνία… 1,5 σελίδας
Οι όροι της προκαταρκτικής συμφωνίας ΗΠΑ με Ιράν περιλαμβάνονται σε… 1,5 σελίδα. Αν και οι ακριβείς όροι του δεν είναι γνωστοί προς το παρόν, το Πακιστάν – η μεσολαβήτρια χώρα – επεσήμανε ότι προβλέπει τον πλήρη τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, περιλαμβανομένου του Λιβάνου.
Η προκαταρκτική συμφωνία προβλέπει το άνοιγμα του Στενού του Hormuz, όμως αφήνει το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης να επιλυθεί κατά τη διάρκεια μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 60 ημερών μετά το πέρας της οποίας θα συναφθεί τελική συμφωνία.
Οι 10 βασικές ρήτρες του μνημονίου Ιράν – ΗΠΑ
1) Πλήρες άνοιγμα των Στενών του Hormuz
Τα Στενά του Hormuz θα παραμείνουν ανοιχτά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, αποκαθιστώντας την ομαλή ροή του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας.
2) Μηδενικά τέλη διέλευσης για τα πλοία
To Ιράν δεν θα επιβάλλει άμεσους δασμούς ή τέλη διέλευσης στα εμπορικά πλοία που διασχίζουν το Hormuz.
3) Δικαίωμα είσπραξης τελών υπηρεσιών από το Ιράν αλλά όχι διόδια
Παρά την κατάργηση διοδίων, το Ιράν θα μπορεί να εισπράττει έσοδα από:
• Ασφαλιστικές υπηρεσίες
• Ανεφοδιασμό καυσίμων
• Περιβαλλοντικές υπηρεσίες
• Λιμενική και ναυτιλιακή υποστήριξη
4) Αποδέσμευση 12 ή 25 δισ. δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να προχωρήσουν στην αποδέσμευση περίπου 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Εδώ να σημειωθεί ότι άλλες ιρανικές πηγές κάνουν λόγο για αποδέσμευση έως και 25 δισ. δολαρίων και ευρύτερο πλαίσιο κυρώσεων και οικονομικής συνεργασίας
5) Τα κεφάλαια θα δοθούν κυρίως μέσω αγαθών και φαρμάκων
Η Ουάσιγκτον φέρεται να επέμεινε ώστε μεγάλο μέρος των κεφαλαίων να αποδεσμευθεί μέσω:
• Βασικών αγαθών
• Ιατροφαρμακευτικού εξοπλισμού
• Ανθρωπιστικών προμηθειών
6) Σταδιακή εφαρμογή της συμφωνίας σε διάστημα 30-60 ημερών
Η αποδέσμευση κεφαλαίων και η εφαρμογή των δεσμεύσεων θα πραγματοποιούνται σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο εφαρμογής των όρων του μνημονίου.
7) Παράταση της εκεχειρίας για τουλάχιστον 60 ημέρες
Η συμφωνία προβλέπει παράταση της εκεχειρίας που ξεκίνησε στις 7 Απριλίου, δημιουργώντας χρονικό περιθώριο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
8) Οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα μεταφέρονται στη δεύτερη φάση
Η Τεχεράνη πέτυχε να μην αποτελέσει το πυρηνικό πρόγραμμα προϋπόθεση για τον τερματισμό της κρίσης. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν μετά την πρώτη φάση εφαρμογής της συμφωνίας.
9) Αραίωση του ουρανίου 60% εντός του Ιράν
Το Ιράν αποδέχεται να μειώσει τον βαθμό εμπλουτισμού του ουρανίου του:
• Εντός της χώρας
• Υπό την εποπτεία του IAEA
• Χωρίς μεταφορά κρίσιμου πυρηνικού υλικού στο εξωτερικό
10) Πιθανή άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων
Σύμφωνα με τις πληροφορίες:
• Οι κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου ενδέχεται να αρθούν.
• Ορισμένες δευτερογενείς κυρώσεις των ΗΠΑ και κυρώσεις που έχουν εγκριθεί από το Κογκρέσο πιθανόν να παραμείνουν.
Τι κερδίζει το Ιράν από τη συμφωνία
1. Διατηρεί τον έλεγχο του πυρηνικού υλικού εντός της χώρας.
2. Εξασφαλίζει αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.
3. Επιστρέφει σταδιακά στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
4. Διατηρεί στρατηγική επιρροή στα Στενά του Hormuz.
5. Αποφεύγει άμεσες παραχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα πριν τον τερματισμό της κρίσης.
6. Πετυχαίνει έμμεση αναγνώριση του ρόλου της ως βασικής περιφερειακής δύναμης στη Μέση Ανατολή.
