Τον τρόμο και τον πανικό σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, έσπειρε η ΕΚΤ διαμηνύοντας: Κρατήστε μετρητά για ώρα ανάγκης…
«Οι κεντρικές τράπεζες και οι ιδιωτικές τράπεζες πρέπει να εγγυώνται επαρκή πρόσβαση σε μετρητά λόγω της κρίσιμης σημασίας τους σε περιόδους κρίσης», υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σηματοδοτώντας τη στήριξή της στην ιδέα τα νοικοκυριά να διατηρούν ένα αποθεματικό έκτακτης ανάγκης.

«Η χρησιμότητα των μετρητών εντείνεται αισθητά όταν η σταθερότητα απειλείται – ανεξαρτήτως της φύσης ή της γεωγραφικής έκτασης του υποκείμενου σοκ, ή του βαθμού ψηφιοποίησης», ανέφερε η ΕΚΤ σε έκθεση που δημοσιεύθηκε σήμερα Τετάρτη (24/9/2025), εξετάζοντας κρίσεις όπως η πανδημία και η φετινή διακοπή ρεύματος στην Ισπανία και την Πορτογαλία.

Τα στοιχεία «υπογραμμίζουν τη συνεχιζόμενη σημασία για τις κεντρικές τράπεζες και τον ιδιωτικό τομέα να διασφαλίζουν έναν αποτελεσματικό και ανθεκτικό εφοδιασμό σε μετρητά, που να περιλαμβάνει επαρκή αποθέματα και αξιόπιστα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας», ανέφεραν οι οικονομολόγοι Francesca Faella και Alejandro Zamora-Pérez.

Η μείωση του αριθμού των τραπεζικών καταστημάτων και των ΑΤΜ έχει προκαλέσει ανησυχίες για περιορισμένη πρόσβαση σε μετρητά στην Ευρώπη. Κι αυτό παρ’ όλο που η ΕΚΤ και οι εθνικές κυβερνήσεις δεσμεύονται να διατηρήσουν την ελευθερία επιλογής στις πληρωμές. Οι ανησυχίες αυτές έχουν ενταθεί, ωστόσο, καθώς αξιωματούχοι στη Φρανκφούρτη πιέζουν για την κυκλοφορία μιας ψηφιακής εκδοχής του ευρώ.

Η έκθεση χαρακτήρισε επίσης τα μετρητά ως «κρίσιμο στοιχείο της εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις» και ανέδειξε τις συστάσεις αρχών στην Ολλανδία, την Αυστρία και τη Φινλανδία, για τη διατήρηση ποσών από 70 ευρώ έως 100 ευρώ ανά μέλος νοικοκυριού, ή αρκετά ώστε να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες για περίπου τρεις ημέρες. Ορισμένες χώρες, όπως η Φινλανδία, εξετάζουν ακόμη και «ανθεκτικά στις διακοπές» ΑΤΜ ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση σε περίπτωση ψηφιακών βλαβών, σύμφωνα με την ΕΚΤ.

«Αυτό συνάδει με την αντίληψη ότι το φυσικό νόμισμα δεν εξυπηρετεί μόνο τις ατομικές ανάγκες, αλλά συμβάλλει και στη συνολική συστημική ανθεκτικότητα», ανέφερε η ΕΚΤ.

Η σύσταση προς τις οικογένειες για μετρητά

Οι οικογένειες θα πρέπει να κρατούν στο σπίτι αρκετά μετρητά που θα διαρκέσουν τρεις ημέρες για περίπτωση ανάγκης, προειδοποίησε πρόσφατα η Κεντρική Τράπεζα της Ολλανδίας. Συμβούλεψε τους πολίτες να κρατούν 70 ευρώ ανά ενήλικα και 30 ευρώ ανά παιδί σε μετρητά σε περίπτωση που τα ηλεκτρονικά συστήματα πληρωμών παρουσιάσουν βλάβη.

Επικαλέστηκε ειδικότερα την πιθανότητα κυβερνοεπίθεσης, δεδομένης της ολοένα και πιο δύσκολης γεωπολιτικής κατάστασης ως έναν λόγο για να παραμένουν οι καταναλωτές προετοιμασμένοι.

Τα μετρητά που θα βρίσκονται στο σπίτι θα πρέπει να επαρκούν για να καλύψουν «τα ελάχιστα απαραίτητα έξοδα για μια περίοδο τριών ημερών, όπως νερό, τρόφιμα, φάρμακα και μεταφορές».
Η ολλανδική κεντρική τράπεζα επιπλέον, προέτρεψε του εμπόρους να διαθέτουν εναλλακτικά συστήματα πληρωμών, όπως σαρώσιμους κωδικούς QR, σε περίπτωση που τα τερματικά σημείων πώλησης δεν λειτουργούν.

Σύσταση και από Σουηδία – Νορβηγία

Την ίδια στιγμή, Σουηδία και Νορβηγία ενθαρρύνουν τους πολίτες να διατηρούν και να χρησιμοποιούν μετρητά στο όνομα της πολιτικής άμυνας.

Τον Νοέμβριο, το υπουργείο Άμυνας της Σουηδίας έστειλε σε κάθε σπίτι ένα φυλλάδιο με τίτλο «Εάν Έρθει Κρίση ή Πόλεμος», συμβουλεύοντας τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τακτικά μετρητά και να για να «ενισχύσουν την ετοιμότητα».

Επιπλέον, η κεντρική τράπεζα της χώρας αναφέρει σε έκθεσή της ότι «Πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση της ετοιμότητας και τη μείωση του αποκλεισμού, ώστε όλοι να μπορούν να πληρώσουν, ακόμη και σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου».

Προσθέτει ότι «Για χρόνια, η αποτελεσματικότητα ήταν η προτεραιότητα για τις πληρωμές, αλλά τώρα η ασφάλεια και η προσβασιμότητα είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικές».
Πέρυσι, η Νορβηγία, η θέσπισε νομοθεσία που ορίζει ότι οι λιανοπωλητές μπορούν να τιμωρηθούν με πρόστιμο ή κυρώσεις εάν δεν δέχονται μετρητά. Η κυβέρνηση προτρέπει στους πολίτες να «κρατούν κάποια μετρητά διαθέσιμα λόγω της ευπάθειας των λύσεων ψηφιακών πληρωμών σε κυβερνοεπιθέσεις».